ChatGPT ve yapay zeka cevaplarında markanız nasıl anılır, nasıl ölçülür?

ChatGPT'ye "beş kişilik bir mağaza hangi ön muhasebe programını kullanmalı?" diye sorun; birkaç marka adı ve her birine bir iki cümlelik açıklama gelir. Aynı soruyu Perplexity'ye ya da Google'ın AI Mode'una sorunca liste farklı çıkabilir. Bu programları yapan şirketlerin aklına gelen ilk soru da belli: neden onlar var da biz yokuz?

Bu yazıda önce cevapları üreten şirketlerin kendi belgelerinde bu işi nasıl anlattığına bakıyoruz. Sonra bunun bir marka için ne anlama geldiğini, en sonda da Rueseo'da uyguladığımız beş adımlı yöntemi ve her hafta doldurduğumuz ölçüm tablosunu anlatıyoruz.

Yapay zeka cevabındaki marka adları nereden geliyor?

Bir cevap iki yerden beslenebilir: modelin eğitimde öğrendiklerinden ve soru sorulduğu anda bulup okuduğu sayfalardan. Bu ikisinin belli bir cevapta nasıl tartıldığını şirket dışından kimse göremez. Sayfa bulma kısmı ise belgelenmiş durumda; markanın üzerinde çalışabileceği kısım da bu.

• Google AI Overviews ve AI Mode. Google'a göre iki özellik de cevabı hazırlarken "query fan-out" denen bir yöntem kullanabilir: konunun alt başlıkları ve farklı veri kaynakları için birbiriyle ilişkili birden çok arama yapar, sonra cevabı destekleyen sayfaların bağlantılarını gösterir. Bir sayfanın bu bağlantılar arasında yer alabilmesi için Google'ın dizininde olması ve Google Arama'da snippet'la (sonuçtaki kısa metin önizlemesiyle) gösterilebilir durumda olması gerekiyor.
• Gemini. Gemini API'nin "Google Arama ile grounding" belgesi adımları sayıyor: model soruyu inceler, Google aramasının cevabı iyileştirip iyileştirmeyeceğine karar verir, gerekirse bir ya da birkaç arama sorgusu üretip çalıştırır. Cevap, kaynaklarına verilen atıflarla döner. Gemini uygulaması için Google'ın yardım sayfası, cevapların altında bağlantıların listelendiği bir Kaynaklar düğmesi olabileceğini, ama her cevapta bulunmadığını yazıyor.
• ChatGPT. OpenAI'nin belgesine göre ChatGPT web araması yaptığında arama sonuçları ve atıflar sohbette görünür. Tarayıcı belgesi de OAI-SearchBot'un siteleri ChatGPT'nin arama özelliklerinde göstermek için kullanıldığını, bu bota kapıyı kapatan sitelerin ChatGPT arama cevaplarında gösterilmeyeceğini (yalnız gezinme bağlantısı olarak çıkabileceğini) söylüyor.
• Perplexity. Perplexity, PerplexityBot'un siteleri arama sonuçlarında göstermek ve bağlantı vermek için çalıştığını yazıyor. Kullanıcı soru sorduğunda Perplexity-User doğru cevap verebilmek için bir sayfayı ziyaret edebiliyor ve o sayfanın bağlantısını cevaba ekleyebiliyor.
• Microsoft Copilot. Bing Webmaster Tools'a 10 Şubat 2026'da AI Performance raporu (önizleme) eklendi. Microsoft'a göre rapor, bir sitenin içeriğinin Microsoft Copilot'ta, Bing'deki yapay zeka özetlerinde ve seçili iş ortaklarında ne sıklıkla kaynak gösterildiğini gösteriyor. Raporda bir de "grounding sorguları" var: Microsoft bunu yapay zekanın içeriği bulurken kullandığı anahtar ifadeler diye tanımlıyor.

Bu belgelerin hiçbiri hangi markanın anılacağına dair bir kural vermiyor. Anlattıkları şey, cevap yazılmadan önceki arama adımı. Yani bir satın alma sorusu arama başlatıyorsa marka listesini o aramanın bulduğu sayfalar ve bu sayfalarda yazanlar belirliyor.

"Hangisini seçeyim" sorusunda cevap hangi sayfaları okur?

"On kişilik bir tasarım stüdyosu için en iyi proje yönetim aracı hangisi?" gibi bir soruyu cevaplayabilecek sayfalar birkaç türe ayrılır:

• Karşılaştırmalar: "A mı B mi" sayfaları; markaların kendisi de yazabilir, üçüncü kişiler de.
• İncelemeler: inceleme sitelerinde, sektör yayınlarında ve kişisel bloglarda.
• Listeler: "ajanslar için en iyi proje yönetim araçları" türünden derlemeler.
• Rehberler: nasıl seçileceğini anlatıp yol üstünde örnek olarak araç adı veren yazılar.
• Markanın kendi sitesi: fiyat sayfası, özellik sayfaları, yardım merkezi, müşteri hikâyeleri.

Bir satın alma sorusunun altındaki atıfları kaydederken her sayfayı bu türlerden biriyle etiketliyoruz. İki sorun hemen göze çarpıyor. Sürekli kaynak gösterilen üçüncü taraf sayfalarda markanız yoksa, aramaya dayanan bir cevabın sizi anması için pek sebep kalmıyor. Bu sayfalar sizi eski fiyatınızla ya da kaldırdığınız bir özellikle anlatıyorsa, cevap da o eski bilgiyi tekrarlayabiliyor. İki sorun da bulunabilen, okunabilen ve üzerinde çalışılabilen sayfalarda duruyor.

Markanız ChatGPT cevaplarında nasıl anılır: yöntem

Yöntemimiz beş adım. İlk ikisi kendi sitenizle, sonraki ikisi web'in geri kalanıyla ilgili. Beşincisi ölçüm: ilk dördünün işe yarayıp yaramadığını o gösteriyor.

1. Erişim: arama botları sayfalarınıza ulaşabiliyor mu?

Bir motorun arama botunun okumasına izin verilmeyen sayfanın o motorda kaynak gösterilme şansı düşük; OpenAI, OAI-SearchBot'a kapıyı kapatan sitelerin ChatGPT arama cevaplarında gösterilmediğini yazıyor. OpenAI ve Perplexity arama botlarına (OAI-SearchBot, PerplexityBot) izin verilmesini öneriyor. Anthropic de Claude-SearchBot'u engellemenin sitenizin kullanıcı aramalarındaki görünürlüğünü azaltabileceğini söylüyor. Google'ın yapay zeka özellikleri rehberi, taramaya robots.txt'te ve CDN ya da barındırma altyapısında izin verilmesini hâlâ geçerli SEO temelleri arasında sayıyor. Microsoft da Bing'in robots.txt'te belirtilen tercihlere uyduğunu yazıyor.

CDN kısmı kolay gözden kaçıyor: CDN'deki bir ayar, robots.txt'te izin verdiğiniz botu kapıda durdurabilir ve robots.txt dosyasına bakınca bunu göremezsiniz. Hangi botun ne iş yaptığını ve Cloudflare'de bakılacak ayarları AI botları için robots.txt yazısında topladık.

2. Cevap blokları ve yapısal veri

Kendi sayfalarınız, alıcıların sorduğu soruları alıntılanabilecek biçimde cevaplamalı. Önemli her sayfaya şunları yazıyoruz:

• en üstte iki üç cümlelik kısa bir cevap;
• ürünün ne olduğunu, kimin için olduğunu ve kimin için olmadığını anlatan sade bir tanım;
• karşılaştırmanın doğal olduğu yerde bir tablo: paketler, sınırlar, kontrol tarihiyle fiyatlar;
• müşterilerin gerçekten sorduğu sorulardan kurulmuş kısa bir SSS.

Microsoft, AI Performance duyurusunda bunu açıkça söylüyor: net başlıkların, tabloların ve SSS bölümlerinin önemli bilgiyi öne çıkardığını ve yapay zeka sistemlerinin içeriği doğru aktarmasını kolaylaştırdığını yazıyor. Aynı yazıda içeriği güncel tutmayı ve sayfa değişince arama motorlarına IndexNow ile haber vermeyi de öneriyor.

Yapısal veri konusunda dikkatli olmak gerek. Google, yapay zeka özelliklerinde görünmek için özel bir schema.org işaretlemesine ya da yeni bir makine okunur dosyaya, yapay zekaya özel metin dosyasına gerek olmadığını yazıyor. Önerisi, yapısal verinin sayfada görünen metinle örtüşmesi. Biz de JSON-LD'yi sayfada zaten görünen bilgiyi tarif etmek için kullanıyor, ikisini birlikte güncel tutuyoruz. llms.txt dosyası da ekliyoruz; etkisinin kanıtlanmadığını müşteriye baştan söylüyoruz.

Bu sayfaları yapay zeka araçlarıyla yazıyorsanız her bilgi yayından önce bir insan tarafından kontrol edilmeli. Google da üretken yapay zeka içerik rehberinde tam olarak bunu istiyor; özetini Google'ın üretken yapay zeka rehberi yazısında bulabilirsiniz.

3. Bugün kaynak gösterilen sayfaları bulun

Yeni bir şey yazmadan önce 5. adımdaki soru setini çalıştırıyor, her atfı açıyor ve şunları not ediyoruz:

• kaynak gösterilen her sayfanın adresi ve hangi türe girdiği;
• markanızın o sayfada geçip geçmediği, geçiyorsa nasıl anlatıldığı;
• sizin olmadığınız yerde rakibin olup olmadığı.

Kendi sayfalarınız için iki ücretsiz rapor işe yarıyor. Bing'in AI Performance raporu, sitenizin hangi adreslerinin kaynak gösterildiğini ve arkasındaki grounding sorgularından bir örneği listeliyor. Google ise AI Overviews ve AI Mode'dan gelen trafiği Search Console'daki Performans raporunda, "Web" arama türünün içinde, öteki arama trafiğiyle birlikte sayıyor.

Sonuçta iki liste çıkıyor. Biri, sizin kategorinizde cevapları biçimlendiren üçüncü taraf sayfalar; 4. adımın iş listesi bu. Öteki, kendi sayfalarınızdan kaynak gösterilenler ya da gösterilmesi gerekip gösterilmeyenler; o da 2. adımın iş listesi.

4. Başka sitelerde dürüstçe anılmak

Amaç, 3. adımda bulunan sayfaların markanızı doğru anlatması. Oraya giden yollar sıradan ve yavaş:

• liste ya da karşılaştırma yazarına, her biri kaynaklı düzeltilmiş bilgilerle yazmak;
• inceleme yapanlara ne yazacaklarına dair hiçbir şart koymadan ürüne erişim vermek;
• topluluklarda ve forumlarda kendi adınızla, markayla bağınızı belirterek soru cevaplamak;
• başkalarının kaynak göstermek isteyeceği özgün bilgi yayımlamak: açık bir fiyat sayfası ya da yöntemiyle birlikte kendi verileriniz gibi.

Yapmadığımız ve istense de kabul etmediğimiz işler de belli: sahte yorum, çalışanların müşteri gibi yazdığı yorum, ödendiği gizlenen tanıtım yazısı ve editoryal gibi gösterilen ücretli bağlantı. ABD'de Federal Ticaret Komisyonu (FTC) 14 Ağustos 2024'te yorumlar ve tavsiyeler hakkındaki nihai kuralını duyurdu. Kural sahte yorum üretmeyi ve satmayı, olumlu ya da olumsuz yazılması şartıyla yoruma para vermeyi, şirketle bağını açıkça belirtmeyen içeriden yorumları ve şirketin kendi kontrolündeki bir siteyi bağımsız inceleme sitesi gibi sunmasını yasaklıyor. Google'ın spam politikaları da sıralamayı etkilemek için bağlantı satın almayı bağlantı spamı sayıyor; ücretli bağlantıların rel="sponsored" ya da rel="nofollow" ile işaretlenmesi şartıyla sorun olmadığını yazıyor. Ücretli bir yerleşim varsa biz de ücretli olduğunu açıkça yazıyoruz. Hangi ülkede çalışırsak çalışalım aynı çizgiyi koruyoruz.

5. Her hafta aynı sorularla ölçün

Google, AI Mode ile AI Overviews'un farklı modeller ve yöntemler kullanabildiğini, bu yüzden gösterdikleri cevapların ve bağlantıların değişeceğini yazıyor. Bu, tek bir şirketin iki ayrı yüzeyi. Bir gün yapılan tek bir kontrolü ölçüm saymıyoruz; eğilimi görmek için girdinin sabit kalması gerekiyor.

Düzeni şöyle kuruyoruz:

1. Markanın alıcılarının kendi kelimeleriyle sabit bir soru seti yazıyoruz ve soruları niyete göre ayırıyoruz: kategori soruları ("Y için en iyi X"), karşılaştırmalar ("A mı B mi"), sorun soruları ("Z nasıl çözülür") ve marka soruları ("A iyi mi").
2. Her soru ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Copilot'a soruluyor.
3. Her seferinde yeni bir sohbet açıyor, dil ve ülke ayarını aynı tutuyor, tarihi kaydediyoruz.
4. Her cevap için markanın anılıp anılmadığını, listede kaçıncı sırada olduğunu, anlatımın doğru olup olmadığını ve hangi sayfaların kaynak gösterildiğini yazıyoruz.

Tablonun bir haftası aşağı yukarı böyle görünüyor. Bu yalnızca bir örnek: "A Markası" da aşağıdaki bütün değerler de sütunları göstermek için uyduruldu.

Her hafta başlangıç değerinin yanına üç sayı yazıyoruz: markayı anan cevapların oranı, bunların içinde markayı doğru anlatanların oranı ve markanın kendi sayfalarından kaçının kaynak gösterildiği. Son sütun 3. adımı besliyor; bir sonraki haftanın iş listesi ölçümün içinden çıkıyor.

Yöntemin sınırlarını da tabloya yazıyoruz. Yeni açılmış bir sohbet, kullanıcıların görebileceği cevaplardan yalnızca bir örnek. Bazı cevaplar hiç kaynak göstermiyor. Soru seti de yalnız içindeki soruları ölçüyor.

Bu yöntem neyi vaat edemez?

Bu yazıdaki şirketlerin hiçbiri anılmayı garanti eden bir yol sunmuyor; biz de sunmuyoruz. Google, bütün şartları karşılayan bir sayfanın bile taranmayabileceğini, dizine alınmayabileceğini ya da gösterilmeyebileceğini yazıyor. Değişikliklerin yansıması da zaman alıyor: OpenAI robots.txt değişikliğinin arama sistemlerine yaklaşık 24 saatte ulaştığını söylüyor, başka sitelerdeki sayfaların da bir cevapta kullanılabilmesi için yeniden taranması gerekiyor. Elinize geçen şey ise her hafta tarihli bir kayıt: önemsediğiniz sorularda nerede durduğunuz ve her cevabın arkasında hangi sayfaların olduğu.

Bu hafta nereden başlamalı?

1. Sizinki gibi bir ürünü seçmeden önce bir alıcının soracağı on soruyu yazın.
2. Bunları yukarıdaki motorlardan iki üçüne sorun ve kaynak gösterilen sayfaları kaydedin.
3. robots.txt dosyanızın ve CDN ayarlarınızın arama botlarını içeri aldığını kontrol edin.
4. En çok kaynak gösterilen üç üçüncü taraf sayfayı okuyun ve sizi nasıl anlattıklarını not edin.

3. adım için ücretsiz site analizimiz Ruescan, robots.txt'te AI botlarına verilen izni okuyor; site haritasına, llms.txt'e, yapısal veriye, meta etiketlerine, hıza ve güvenliğe de bakıyor. Kayıt gerekmiyor. Bu yöntemi haftalık tablosuyla birlikte markanız için uygulamamızı isterseniz aşağıdaki formdan bize yazın. Hizmetin ayrıntısı: SEO, GEO ve AEO.

Sık sorulan sorular

Yapay zeka cevabında anılmak için para ödenebilir mi?

Cevap metnine para ödeyerek girilmiyor; burada kaynak gösterdiğimiz belgelerin hiçbiri bunun bir yolunu anlatmıyor. Reklam ayrı bir kanal: Google Ads yardım sayfasına göre reklamlar AI Overviews'un üstünde ya da altında, bazı ülkelerde İngilizce aramalarda da içinde çıkabiliyor. Bu reklamlar Arama, Alışveriş ve Performance Max kampanyalarından her zamanki açık artırmayla seçiliyor; reklamveren AI Overviews'un içindeki yeri doğrudan hedefleyemiyor. Başka sitelerde sponsorlu içerik de mümkün; ama ücretli olduğu açıkça belirtilmeli, Google'ın spam politikalarına göre de içindeki bağlantılar rel="sponsored" ya da rel="nofollow" taşımalı.

Google AI Overviews'da çıkmak için llms.txt ya da özel schema gerekir mi?

Hayır. Google, AI Overviews ve AI Mode için ek bir şart ya da özel bir schema.org işaretlemesi olmadığını, yapay zekaya özel metin dosyalarına da gerek bulunmadığını yazıyor. Aranan teknik şart, sayfanın dizinde olması ve Google Arama'da snippet'la gösterilebilmesi.

ChatGPT ile Gemini aynı soruya neden farklı liste veriyor?

İkisi ayrı şirketlerin ayrı ürünleri; her birinin kendi arama adımı ve kendi modeli var. Google'ın içinde bile AI Mode ile AI Overviews farklı modeller kullanıp farklı cevaplar ve bağlantılar gösterebiliyor. Bu yüzden her motoru yalnız kendi önceki haftalarıyla karşılaştırıyoruz.

Search Console ölçüm için yeterli mi?

İşin önemli bir parçası. Google, AI Overviews ve AI Mode trafiğini Performans raporunda web aramasının geri kalanıyla birlikte sayıyor; Bing'in AI Performance raporu da atıfları sayıyor. İkisi de markanızın size bağlantı vermeyen bir cevapta anılıp anılmadığını göstermiyor. Soru setini bu yüzden ayrıca tutuyoruz.

Kaynaklar

• Google Search Central, yapay zeka özellikleri ve siteniz: developers.google.com
• Google AI for Developers, Google Arama ile grounding: ai.google.dev
• Gemini Uygulamaları Yardım, ilgili kaynakları görme: support.google.com
• OpenAI, ChatGPT web araması: learn.chatgpt.com/docs/web-search
• OpenAI, tarayıcı belgesi: developers.openai.com/api/docs/bots
• Anthropic, web taraması ve botu engelleme: support.claude.com
• Perplexity, tarayıcı belgesi: docs.perplexity.ai
• Microsoft Bing, Bing Webmaster Tools'ta AI Performance duyurusu (10 Şubat 2026): blogs.bing.com
• Google Ads Yardım, reklamlar ve AI Overviews: support.google.com
• Google Search Central, yapısal veri genel yönergeleri: developers.google.com
• Google Search Central, spam politikaları (bağlantı spamı): developers.google.com
• ABD Federal Register, tüketici yorumları ve tavsiyeleri hakkındaki kural, belge 2024-18519 (yayın 22 Ağustos 2024, yürürlük 21 Ekim 2024): federalregister.gov
• ABD Federal Ticaret Komisyonu, sahte yorum ve tavsiyeleri yasaklayan nihai kural (14 Ağustos 2024): ftc.gov